• กองส่งเสริมการวิจัยและบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
  • 04-3754-416 (1756)

ความหลายหลายทางชีวภาพปลา บริเวณอ่างเก็บน้ำห้วยค้อ อำเภอนาเชือก จังหวัดมหาสารคาม
Diversity of Fish in Huai Kho Reservoir, Na Chueak District, Maha Sarakham Province.

ความสำคัญ/ ที่มา :

เมื่อหลายปี 2508 กระทรวงเกษตรและสหกรณ์เห็นว่าอำเภอนาเชือกจังหวัดมหาสารคามกันดารประชาชนมีความเดือดร้อน ขาดน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภคและเกษตรกร ประกอบกับลำห้วยค้อมีทำเลเหมาะที่จะสร้างอ่างเก็บน้ำได้ มีลำห้วยสาขาเล็กๆหลาย สาย ตามปกติจะเริ่มมีน้ำไหลลงลำห้วยตั้งแต่เดือนพฤษภาคม ไปจนถึงเดือนตุลาคม ในเดือนกันยายนจะเป็นเดือนที่น้ำไหลลง ลำห้วยมากที่สุด จึงได้ทำการก่อสร้างเมื่อปี พ.ศ. 2511 ครอบคลุมตำบลเขวาไร่  ตำบลหนองเม็ก เป็นอ่างเก็บน้ำคันดินที่ใหญ่ที่สุดในภาคอีสาน และมีสันอ่างเก็บน้ำมีความยาว 2 กิโลเมตร ที่มีพื้นที่รับน้ำฝน 208.00 ตารางกิโลเมตร พื้นที่อ่างเก็บน้ำ 6,340 ไร่ ความจุ 31.338 ล้านลูกบาศก์เมตร เป็นพื้นที่ที่ประชาชนบริเวณอำเภอนาเชือก เข้ามาใช้ประโยชน์ได้แก่ ประมง เกษตรกรรม ปศุสัตว์ แหล่งอยู่อาศัย ศาสนา รวมถึงเป็นแหล่งท่องเที่ยวพักผ่อนหย่อนใจ เช่นพัทยานาเชือก 1 พัทยานาเชือก 2 เป็นต้น ซึ่งอำเภอนาเชือกมีคำขวัญคือปลาบู่เนื้อหวาน ถิ่นฐานปูทูลกระหม่อม งามพร้อมผ้าไหม น้ำใสห้วยค้อ ปัจจุบันอ่างเก็บน้ำห้วยค้อทรัพยากรปลามีลดจำนวนลง เป็นจำนวนมากโดยเฉาะปลาบู่ ประกอบกับยังไม่มีการวิจัยศึกษาความหลากหลายชนิดปลาและไม่มีข้อมูลพื้นฐานเพื่อจะประกอบในการจัดการทรัพยาปลา ซึ่งอ่างห้วยค้อเป็นแหล่งน้ำที่อยู่อาศัยของปลาในแหล่งน้ำธรรมชาติมีระบบนิเวศน์ที่เปลี่ยนแปลงไปจากการขยายตัวของชุมชน กิจกรรมการดำรงชีวิตการประกอบอาชีพบริเวณรอบๆ อ่างเก็บน้ำห้วยค้อ ประชาชนการจับปลาของประชาชนเกินศักยภาพของกำลังผลิตของปลา จากปัญหาเหล่านี้อ่างเก็บน้ำห้วยค้อจึงส่งผลให้ไม่สามารถผลิตปลาให้มีปริมาณเพียงพอต่อความต้องการของผู้บริโภคได้ ดังนั้นการศึกษาวิจัยครั้งนี้จะเป็นการศึกษาความหลาหลายของชนิดปลา เพื่อที่จะเป็นข้อมูลพื้นฐาน มีมาตราการอนุรักษ์ และการใช้ประโยชน์ต่อไปอนาคตเมื่อหลายปี 2508 กระทรวงเกษตรและสหกรณ์เห็นว่าอำเภอนาเชือกจังหวัดมหาสารคามกันดารประชาชนมีความเดือดร้อน ขาดน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภคและเกษตรกร ประกอบกับลำห้วยค้อมีทำเลเหมาะที่จะสร้างอ่างเก็บน้ำได้ มีลำห้วยสาขาเล็กๆหลาย สาย ตามปกติจะเริ่มมีน้ำไหลลงลำห้วยตั้งแต่เดือนพฤษภาคม ไปจนถึงเดือนตุลาคม ในเดือนกันยายนจะเป็นเดือนที่น้ำไหลลง ลำห้วยมากที่สุด จึงได้ทำการก่อสร้างเมื่อปี พ.ศ. 2511 ครอบคลุมตำบลเขวาไร่  ตำบลหนองเม็ก เป็นอ่างเก็บน้ำคันดินที่ใหญ่ที่สุดในภาคอีสาน และมีสันอ่างเก็บน้ำมีความยาว 2 กิโลเมตร ที่มีพื้นที่รับน้ำฝน 208.00 ตารางกิโลเมตร พื้นที่อ่างเก็บน้ำ 6,340 ไร่ ความจุ 31.338 ล้านลูกบาศก์เมตร เป็นพื้นที่ที่ประชาชนบริเวณอำเภอนาเชือก เข้ามาใช้ประโยชน์ได้แก่ ประมง เกษตรกรรม ปศุสัตว์ แหล่งอยู่อาศัย ศาสนา รวมถึงเป็นแหล่งท่องเที่ยวพักผ่อนหย่อนใจ เช่นพัทยานาเชือก 1 พัทยานาเชือก 2 เป็นต้น ซึ่งอำเภอนาเชือกมีคำขวัญคือปลาบู่เนื้อหวาน ถิ่นฐานปูทูลกระหม่อม งามพร้อมผ้าไหม น้ำใสห้วยค้อ ปัจจุบันอ่างเก็บน้ำห้วยค้อทรัพยากรปลามีลดจำนวนลง เป็นจำนวนมากโดยเฉาะปลาบู่ ประกอบกับยังไม่มีการวิจัยศึกษาความหลากหลายชนิดปลาและไม่มีข้อมูลพื้นฐานเพื่อจะประกอบในการจัดการทรัพยาปลา ซึ่งอ่างห้วยค้อเป็นแหล่งน้ำที่อยู่อาศัยของปลาในแหล่งน้ำธรรมชาติมีระบบนิเวศน์ที่เปลี่ยนแปลงไปจากการขยายตัวของชุมชน กิจกรรมการดำรงชีวิตการประกอบอาชีพบริเวณรอบๆ อ่างเก็บน้ำห้วยค้อ ประชาชนการจับปลาของประชาชนเกินศักยภาพของกำลังผลิตของปลา จากปัญหาเหล่านี้อ่างเก็บน้ำห้วยค้อจึงส่งผลให้ไม่สามารถผลิตปลาให้มีปริมาณเพียงพอต่อความต้องการของผู้บริโภคได้ ดังนั้นการศึกษาวิจัยครั้งนี้จะเป็นการศึกษาความหลาหลายของชนิดปลา เพื่อที่จะเป็นข้อมูลพื้นฐาน มีมาตราการอนุรักษ์ และการใช้ประโยชน์ต่อไปอนาคต

วัตถุประสงค์ :

1) ศึกษาความหลายหลายทางชีวภาพและความชุกชุม ปลาบริเวณอ่างเก็บน้ำห้วยค้อ อำเภอนาเชือก จังหวัดมหาสารคาม

2) ศึกษาและเปรียบความผันแปรฤดูกาลต่อชนิด ปริมาณ การกระจาย ปลาบริเวณอ่างเก็บน้ำห้วยค้อ อำเภอนาเชือก จังหวัดมหาสารคาม