• กองส่งเสริมการวิจัยและบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
  • 04-3754-416 (1756)

ซิสเตมาติกส์และอนุกรมวิธานของหอยทากบกวงศ์ Dyakiidae ในประเทศไทย
Systematics and Taxonomy of Land Snails Family Dyakiidae in Thailand

  • ปีงบประมาณ : 2563 | ประเภททุน : ทุน นิสิต ป.โท
  • ผู้ร่วมโครงการ : กานต์ชนก ดีพรหม
  • งบประมาณที่ขอสุทธิ : 20,000 บาท

ความสำคัญ/ ที่มา :

หอยทากบกไม่มีฝาปิดเปลือก (land pulmonated snails) เป็นสัตว์ในไฟลัมมอลลัสกา (Phylum Mollusca) ชั้นหอยฝาเดียว (Class Gastropoda) ชั้นย่อยหอยมีปอด (Subclass Pulmonata) พบได้ในถิ่นที่อยู่อาศัยที่หลากหลาย ตั้งแต่พื้นที่ราบ ภูเขา ในถ้ำ บนต้นไม้ ในชีวมณฑลเกือบทุกประเภท หอยทากบกมีความสำคัญในห่วงโซ่อาหารมาก เนื่องจากเป็นผู้บริโภคในสายใยอาหาร และเป็นอาหารให้กับผู้ล่า ทั้งยังมีความเกี่ยวพันกับมนุษย์ในหลายด้าน ไม่ว่าจะเป็นด้านการแพทย์หรือใช้เป็นอาหาร

สำหรับประเทศไทย มีรายงานว่าพบหอยทากบกมากกว่า 600 ชนิด (สมศักดิ์ ปัญหา, 2543) หอยทากบกวงศ์ Dyakiidae Gude & Woodward, 1921 มีสมาชิกทั้งหมด 13 สกุล ในประเทศไทย มีรายงานพบ 3 สกุล คือ หอยทากบกสกุล Quantula Baker, 1941 หอยทากบกสกุล Phuphania Tumpeesuwan, Naggs & Panha 2007หอยทากบกสกุล Dyakia Godwin-Austen, 1891

ในอดีตการศึกษาวิจัยหอยทากบกจะใช้ลักษณะสัณฐานวิทยาของเปลือกเป็นหลักในการจำแนก แต่ในหอยทากบกบางวงศ์ เช่น วงศ์ Dyakiidae ไม่สามารถใช้เพียงสัณฐานวิทยาของเปลือกได้ เพราะเปลือกมีความหลากหลายของรูปทรงมาก แต่ลักษณะเฉพาะของหอยทากบกวงศ์นี้ มีลักษณะพิเศษอยู่ที่กายวิภาคศาสตร์ระบบสืบพันธุ์ คือ มี gametolytic sac ติดกับฐานของ amatorial organ ซึ่งการศึกษาที่ผ่านมาของ ชไมพร (ชไมพร วรจักร และคณะ, 2557) ศึกษากายวิภาคศาสตร์ระบบสืบพันธุ์ของหอยทากบกสกุล  Quantula ในจังหวัดสุรินทร์ และ อริยะ(ฮูมเปือย และคณะ, 2559) ทำการศึกษาอนุกรมวิธานของหอยทากบกวงศ์ Dyakiidae ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย 2 สกุล คือ สกุล Quantula Baker, 1941 และ Phuphania Tumpeesuwan, Naggs & Panha, 2007 จาก 16 พื้นที่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

          จากงานวิจัยที่ผ่านมาพบว่าลักษณะของเปลือก สัณฐานวิทยาแผ่นฟัน กายวิภาคศาสตร์ระบบสืบพันธุ์ มีลักษณะที่แตกต่างกันในแต่ละพื้นที่ ในการศึกษาครั้งนี้ จำเป็นต้องศึกษาเพิ่มเติมในด้านข้อมูลอณูพันธุศาสตร์ สัณฐานวิทยาแผ่นฟัน กายวิภาคศาสตร์ระบบสืบพันธุ์ ของหอยทากบกในสกุลวงศ์ Dyakiidae ในประเทศไทย เพื่อเป็นข้อมูลในการจัดจำแนก ให้ถูกต้องและสมบูรณ์มากยิ่งขึ้น

 

วัตถุประสงค์ :

1. เพื่อศึกษาอนุกรมวิธานของหอยทากบกวงศ์ Dyakiidae ที่พบในประเทศไทย

2. เพื่อศึกษาสายสัมพันธ์ทางวิวัฒนาการเชิงโมเลกุลของหอยทากบกวงศ์ Dyakiidae