โครงการอนุรักษ์และสืบสานประเพณีบุญผะเหวดแบบดั้งเดิม ชุมชนบ้านขามเฒ่า ตำบลขามเฒ่าพัฒนา อำเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม

โครงการอนุรักษ์และสืบสานประเพณีบุญผะเหวดแบบดั้งเดิม ชุมชนบ้านขามเฒ่า ตำบลขามเฒ่าพัฒนา อำเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม


  • รหัสโครงการ : 6007018
  • ปีงบประมาณ : 2560 | ประเภททุน : โครงการหนึ่งคณะหนึ่งศิลปวัฒนธรรม
  • หัวหน้าโครงการ : ประเทศ ปัจจังคะตา
  • คณะ/หน่วยงาน : คณะวัฒนธรรมศาสตร์
  • ภาควิชา/หลักสูตร : -
  • ช่วงเวลาดำเนินการ : 1 ก.พ. - 30 มิ.ย. 60
  • พื้นที่ดำเนินการ : ชุมชนบ้านขามเฒ่า ต.ขามเฒ่าพัฒนา อ.กันทรวิชัย จ.มหาสารคาม

การดำเนินงานโครงการศึกษาองค์ความรู้และพัฒนาการของประเพณีบุญผะเหวดชุมชนบ้านขามเฒ่าพัฒนา ตำบลขามเฒ่าพัฒนา อำเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม ภายใต้โครงการ “หนึ่งคณะหนึ่งศิลปวัฒนธรรม” หลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาการจัดการวัฒนธรรม คณะวัฒนธรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม เป็นโครงการที่คณะได้มีการดำเนินงานพัฒนาองค์ความรู้ ดำเนินกิจกรรมศึกษาศึกษาองค์ความรู้และพัฒนาการของประเพณีทางวัฒนธรรมของชุมชน ซึ่งสอดคล้องกับแผนการดำเนินงานของคณะในด้านการบริการวิชาการแก่ชุมชน การดำเนินงานโครงการ ในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ในการดำเนินงาน. 1) เพื่อศึกษาองค์ความรู้ประเพณีบุญผะเหวดแบบดั้งเดิม 2) เพื่อศึกษาแนวทางการอนุรักษ์และสืบสานประเพณีบุญผะเหวดแบบดั้งเดิม และ  3) เพื่อพัฒนาและส่งเสริมกิจกรรมการอนุรักษ์และสืบสานประเพณีบุญผะเหวดแบบดั้งเดิมโดยกระบวนการมีส่วนร่วมของนิสิตและชุมชน การศึกษาองค์ความรู้เพื่อพัฒนาการจัดกิจกรรมทางวัฒนธรรมสำหรับชุมชนในพื้นที่ดำเนินโครงการคือหมู่บ้านขามเฒ่าพัฒนา ตำบลขามเฒ่าพัฒนา อำเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม ซึ่งมีกิจกรรมและวิธีดำเนินงานโครงการ แบ่งออกเป็นระยะตามกระบวนการ ดังนี้

    1. การดำเนินงานในระยะต้นน้ำ

        การดำเนินงานโครงการหนึ่งคณะหนึ่งศิลปวัฒนธรรม คณะวัฒนธรรมศาสตร์ในระยะต้นน้ำนั้นได้มีกระบวนการดำเนินงานเพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ในระยะแรก ประกอบด้วยการดำเนินกิจกรรมประชุม วางแผนการดำเนินงานร่วมกับหน่วยงานและชุมชนเพื่อการจัดทำแผนการดำเนินงานให้สอดคล้องกับความต้องการของพื้นที่และกิจกรรมศึกษาภูมิปัญญาดั้งเดิม องค์ความรู้และศักยภาพในการดำเนินงานของกลุ่มอาชีพในชุมชน ตลอดจนแนวทางในการพัฒนารูปแบบกิจกรรมการดำเนินงานประเพณีบุญเดือนสี่ของชุมชนที่เป็นเอกลักษณ์ สู่การเป็นกิจกรรมทางวัฒนธรรมของชุมชน เพื่อนำมาเป็นพื้นฐานในการจัดกิจกรรมพัฒนาโครงการโดยการร่วมประชุมวางแผนการดำเนินงานร่วมกันนิสิต ชุมชน ลงพื้นที่เพื่อสร้างความเข้าใจ เตรียมความพร้อมของชุมชนในการร่วมดำเนินงานโครงการ ศึกษาองค์ความรู้ ภูมิปัญญา บริบททั่วไปของชุมชนเพื่อนำมาวางแผนในการดำเนินงาน ซึ่งในกระบวนการดำเนินงานดังกล่าวได้เน้นการมีส่วนร่วมระหว่างนิสิตและชุมชน ผ่านการบูรณาการร่วมกันในการจัดการเรียนการสอนในรายวิชา ศิลปะและหัตถกรรมพื้นบ้านอีสานและรายวิชาโครงการการจัดการทางวัฒนธรรม ซึ่งนิสิตจะได้รับความรู้ในด้านการวางแผน การประชุมร่วมกันกับชุมชน การแสดงความคิดเห็นเพื่อดำเนินกิจกรรมไปในทิศทางเดียวกัน

    2.  การดำเนินงานในระยะกลางน้ำ

        การดำเนินงานในระยะกลางน้ำ โครงการมีการดำเนินกิจกรรมศึกษาองค์ความรู้ประเพณีบุญเดือนสี่จากการเก็บข้อมูลจากชุมชนในรูปแบบต่างๆภายใต้วัตถุประสงค์เพื่อศึกษาองค์ความรู้ อนุรักษ์ พัฒนาและส่งเสริมกิจกรรมประเพณีบุญผะเหวดแบบดั้งเดิมให้ตรงกับความต้องการของชุมชนเป็นกิจกรรมที่ดำเนินการขึ้นต่อจากการดำเนินงานในระยะแรก ให้ตรงกับความต้องการของชุมชน โดยรูปแบบกิจกรรมเน้นการมีส่วนร่วมในการดำเนินงานร่วมกันของนิสิตในการจัดการเรียนการสอน ในรายวิชา ศิลปะและหัตถกรรมพื้นบ้านอีสานและรายวิชาโครงการการจัดการทางวัฒนธรรม การบูรณาการองค์ความรู้ในการจัดกิจกรรมประเพณีบุญเดือนสี่ให้กับชุมชน หลังจากที่ได้ลงพื้นที่เก็บข้อมูลองค์ความรู้ประเพณีบุญเดือนสี่ของชุมชน โดยกระบวนการมอบหมายกิจกรรมให้นิสิตได้มีส่วนร่วมในการคิดค้น แนวทางพัฒนารูปแบบกิจกรรมการดำเนินงานประเพณีบุญเดือนสี่ของชุมชนที่เป็นเอกลักษณ์ ทางวัฒนธรรมบ้านขามเฒ่าพัฒนา ตำบลขามเฒ่าพัฒนา อำเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคามขึ้น เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ในการจัดกิจกรรมประเพณีของชุมชนและต่อยอดการเรียนการสอนในรายวิชา ซึ่งผลจากการดำเนินกิจกรรมในครั้งนี้ ส่งผลให้นิสิตเกิดองค์ความรู้ในการพัฒนารูปแบบการจัดกิจกรรมประเพณีบุญเดือนสี่ของชุมชนที่หลากหลายเพื่อส่งเสริมกระบวนการดำเนินงานที่สามารถนำมาใช้ได้อย่างหลากหลายรูปแบบ เช่น อนุรักษ์ ส่งเสริมประเพณีทางวัฒนธรรมของชุมชน เป็นต้นซึ่งสามารถที่จะสร้างประโยชน์ สร้างคุณค่าในการบริการวิชาการแก่ชุมชน การจัดกิจกรรมทางวัฒนธรรมร่วมกับชุมชน การวิจัย การจัดการเรียนการสอน และส่งผลต่อการนำไปใช้ได้จริงที่ สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนาและเผยแพร่วัฒนธรรม ประเพณีของชุมชนที่มีประสิทธิภาพสู่การเป็นกิจกรรมท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมในขั้นตอนต่อไป  ซึ่งผลจากการดำเนินงานดังกล่าวสะท้อนให้เห็นความสำเร็จในระดับหนึ่งของการดำเนินงานโครงการในครั้งนี้และสามารถสร้างประโยชน์และคุณค่าต่อสังคมและชุมชนที่จะขยายผลต่อยอดในการพัฒนาออกไปในประเด็นต่างๆที่หลากหลายมากขึ้นในระยะต่อไป เช่น การฝึกอบรม ศึกษาดูงานเพื่อพัฒนากระบวนการทำงานกิจกรรมของกลุ่ม การพัฒนารูปแบบของกิจกรรมทางวัฒนธรรม การส่งเสริมกิจกรรมด้านการท่องเที่ยว เป็นต้น 

    3. การดำเนินงานในระยะปลายน้ำ

        การดำเนินงานโครงการในระยะปลายน้ำ กิจกรรมติดตามผลการดำเนินงาน ประเมินความพึงพอใจของชุมชน ตลอดจนการประชุมวางแผนต่อยอดการดำเนินงานในระยะต่อไปการประเมินผลการดำเนินงานของนิสิตในการเก็บรวบรวมข้อมูลภาคสนาม การเก็บข้อมูลทางวัฒนธรรม การประชุมกลุ่มย่อย การประชุมเชิงปฏิบัติการ และสรุปผลการดำเนินงานโครงการซึ่งผลจากการดำเนินงานโครงการครั้งนี้ได้ส่งผลให้ชุมชนได้องค์ความรู้ในการจัดรูปแบบของกิจกรรมประเพณีบุญเดือนสี่ที่หลากหลายตรงกับความต้องการของชุมชนและสอดคล้องกับบริบทของพื้นที่ และนิสิตเกิดความร่วมมือในการดำเนินงานโครงการร่วมกันทั้งในการร่วมคิด ร่วมทำและร่วมรับผลประโยชน์ นิสิตระดับปริญญาตรีได้องค์ความรู้ในการจัดเวทีชุมชน การเก็บข้อมูลวิจัย การสัมภาษณ์ การสนทนากลุ่ม องค์ความรู้ประเพณีบุญเดือนสี่ การพัฒนารูปแบบการดำเนินกิจกรรมประเพณี เกิดการเรียนรู้ที่ได้รับการพัฒนามาในระยะแรกแล้วและสามารถที่จะใช้องค์ความรู้ในการพัฒนาเครือข่ายออกไปสู่ภายนอก การส่งเสริมการเรียนรู้ประเพณีบุญเดือนสี่ของชุมชน ส่งเสริมกิจกรรมการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ การอนุรักษ์และสืบสานภูมิปัญญาการพัฒนารูปแบบการดำเนินกิจกรรมประเพณีท้องถิ่นที่มีอยู่ในชุมชนให้มีการสืบทอดส่งผลต่อการพัฒนาการเรียนรู้ องค์ความรู้ที่มีอยู่ในชุมชนไปสู่การพัฒนาเป็นแหล่งเสริมการเรียนรู้ชุมชนที่มีประสิทธิภาพ ตลอดจนการส่งเสริมการศึกษาค้นคว้าวิจัย สร้างองค์ความรู้ในเชิงวิชาการ ให้กับคณาจารย์ในการค้นคว้าวิจัย พัฒนาตนเองในประเด็นการศึกษาเรียนรู้ที่ต่อเนื่องส่งผลต่อการพัฒนาองค์ความสู่ด้านการวิจัยในระดับมหาวิทยาลัย และสอดคล้องกับการจัดการเรียนการสอนของหลักสูตรทั้งในประเด็นกระบวนการเรียนรู้และเทคนิคที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลของการวิจัย สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในกระบวนการเรียนการสอน การเก็บข้อมูลภาคสนามของนิสิตได้อย่างเป็นรูปธรรม

        การส่งเสริมการเรียนรู้องค์ความรู้ประเพณีบุญเดือนสี่ ส่งเสริมกิจกรรมการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ การอนุรักษ์และสืบสานภูมิปัญญา ประเพณีท้องถิ่นที่มีอยู่ในชุมชนให้มีการสืบทอดส่งผลต่อการพัฒนาการเรียนรู้ องค์ความรู้ที่มีอยู่ในชุมชนไปสู่การพัฒนาเป็นแหล่งเสริมการเรียนรู้ชุมชนที่มีประสิทธิภาพ ตลอดจนการส่งเสริมการศึกษาค้นคว้าวิจัย สร้างองค์ความรู้ในเชิงวิชาการ ให้กับคณาจารย์ในการค้นคว้าวิจัย พัฒนาตนเองในประเด็นการศึกษาเรียนรู้ที่ต่อเนื่องส่งผลต่อการพัฒนาองค์ความสู่ด้านการวิจัยในระดับมหาวิทยาลัย และสอดคล้องกับการจัดการเรียนการสอนของหลักสูตรทั้งในประเด็นกระบวนการเรียนรู้และเทคนิคที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลของการวิจัย สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในกระบวนการเรียนการสอน การเก็บข้อมูลภาคสนามของนิสิตได้อย่างเป็นรูปธรรม 

    โดยสรุป จากการดำเนินงานโครงการที่ผ่านมาสามารถที่จะสะท้อนให้เห็นถึงกระบวนการทำงานที่เน้นการมีส่วนร่วมระหว่างมหาวิทยาลัยกับชุมชน การบริการวิชาการแก่ชุมชนในด้านการส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้ การศึกษา การสร้างองค์ความรู้ใหม่ในทางวิชาการ การค้นคว้าวิจัย การส่งเสริมการเรียนรู้ในการเสริมสร้าง การศึกษาองค์ความรู้กิจกรรมประเพณีของชุมชน การจัดกิจกรรมร่วมกับชุมชน หรือบูรณาการในการนำไปใช้ในการจัดการเรียนการสอน การศึกษาเรียนรู้นอกพื้นที่ของนิสิตหลักสูตรวัฒนธรรมศาสตร์ ซึ่งสามารถบูรณาการเข้ากับการเรียนการสอนได้ในหลากหลายรายวิชา ส่งเสริมการสร้างองค์ความรู้ ประเด็นการวิจัยใหม่ๆ เพื่อสร้างสรรค์งานวิจัยที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรม การอนุรักษ์ และสืบสานวัฒนธรรมของชาติในเชิงบูรณาการ การส่งเสริมและการพัฒนาทางวัฒนธรรมเชิงสร้างสรรค์ ดังนั้น ผลที่เกิดขึ้นโครงการหลังจากสิ้นสุดโครงการจึงสามารถที่จะสร้างประโยชน์ สร้างคุณค่าต่อคณะวัฒนธรรมศาสตร์และมหาวิทยาลัย ในการบริการวิชาการแก่ชุมชน การวิจัย การจัดการเรียนการสอน การศึกษาองค์ความรู้ การพัฒนารูปแบบของการจัดกิจกรรมตลอดจนชุมชนสามารถที่จะดำเนินงานที่มีความต่อเนื่องจากการดำเนินงานโครงการด้วยชุมชนเองต่อไป